مخازن ذخیره در سیستم‌های تصفیه آب صنعتی برای ذخیره آب ورودی، نگهداری آب تصفیه‌شده، آماده‌سازی محلول‌های شیمیایی و شست‌وشوی ممبران‌ها (CIP) استفاده می‌شوند. نوع مخزن موردنیاز در هر بخش متفاوت است و انتخاب آن فقط براساس حجم انجام نمی‌شود.
جنس مخزن، نوع سیال، ظرفیت مفید، دما، وزن مخصوص محلول، شرایط نصب، ابعاد، محل و سایز اتصالات، نحوه تخلیه و تجهیزات کنترل سطح از مشخصاتی هستند که باید پیش از خرید بررسی شوند. برای مثال، مخزن مناسب آب ورودی RO الزاماً برای محلول اسیدی یا قلیایی مناسب نیست و مخزنی که برای ذخیره عمومی آب استفاده می‌شود، ممکن است الزامات یک فرآیند حساس را تأمین نکند.
| جنس مخزن | کاربردهای متداول | مزیت اصلی | برای انتخاب چه چیزهایی باید بررسی شود؟ |
| پلی‌اتیلن (PE) | آب خام، آب ورودی RO، آب تصفیه‌شده عمومی و برخی محلول‌های شیمیایی سازگار | اقتصادی، سبک، بدون زنگ‌زدگی و دارای تنوع ظرفیت | ظرفیت و ابعاد، دمای مجاز، شرایط نصب، سازگاری با سیال و برای مواد شیمیایی، وزن مخصوص محلول |
| پلی‌پروپیلن (PP) | مخازن مواد شیمیایی و مخزن شست‌وشوی ممبران (CIP) | مقاومت شیمیایی مناسب در بسیاری از کاربردها و امکان ساخت سفارشی | نوع ماده شیمیایی، غلظت، دما، طراحی مخزن و جنس اتصالات و آب‌بندها |
| استنلس استیل 304 | ذخیره آب و برخی کاربردهای صنعتی | استحکام مکانیکی و قابلیت ساخت و تجهیز مناسب | کیفیت آب، شرایط خوردگی، ضخامت ورق، کیفیت جوش، پرداخت سطح و اتصالات |
| استنلس استیل 316 / 316L | آب تصفیه‌شده و برخی کاربردهای غذایی، دارویی و فرآیندی حساس | مقاومت خوردگی بهتر از 304 در بسیاری از شرایط | کیفیت آب، میزان کلراید، کیفیت جوش و سطح، روش شست‌وشو و الزامات فرآیند |
| فایبرگلاس (FRP) | برخی محلول‌های شیمیایی و کاربردهای فرآیندی | امکان انتخاب رزین و لاینر متناسب با کاربرد | نوع سیال، غلظت، دما، نوع رزین و لاینر، طراحی مخزن و اتصالات |
| PVDF و متریال‌های تخصصی | برخی مواد شیمیایی خاص و کاربردهای آب با خلوص بالا | مقاومت شیمیایی مناسب در بسیاری از سرویس‌های تخصصی | ماده شیمیایی، غلظت، دما، شرایط فرآیند و الزامات خلوص |
| کاربرد مخزن | انتخاب متداول | هنگام سفارش چه مشخصاتی مهم است؟ | راهنمای عملی انتخاب |
| مخزن آب ورودی (Feed Tank) | معمولاً PE | ظرفیت مفید، سایز خروجی، اتصال مکش پمپ، سرریز، هواکش (Vent)، تخلیه (Drain) و کنترل سطح | حجم مخزن را براساس دبی موردنیاز RO و نحوه تأمین آب خام تعیین کنید. اگر تأمین آب ناپیوسته است، مخزن باید کسری آب بین دوره‌های تأمین را جبران کند. |
| مخزن آب تصفیه‌شده (Permeate Tank) | در مصارف عمومی معمولاً PE؛ در پروژه‌های حساس متناسب با الزامات فرآیند | حجم مفید، الگوی مصرف، کنترل سطح، سرریز، هواکش و تخلیه | مخزن باید اختلاف بین تولید RO و مصرف آب در ساعات اوج را جبران کند. مخزن بیش‌ازحد بزرگ نیز می‌تواند زمان ماند آب را افزایش دهد. |
| مخزن آنتی‌اسکالانت | PE یا PP سازگار | نوع آنتی‌اسکالانت، غلظت محلول، مصرف روزانه، اتصال دوزینگ پمپ، کنترل سطح و در صورت نیاز همزن | ظرفیت را براساس مصرف واقعی و برنامه آماده‌سازی محلول انتخاب کنید؛ نه فقط با هدف کاهش دفعات پرکردن مخزن. |
| مخزن محلول ضدکلر؛ سدیم متابی‌سولفیت (SMBS) | PE یا PP سازگار | غلظت محلول، مصرف، اتصال دوزینگ پمپ، کنترل سطح و در صورت نیاز همزن | حجم مخزن باید با مصرف محلول و برنامه تهیه آن متناسب باشد. جنس مخزن، شیرها و اتصالات نیز باید با محلول سازگار باشند. |
| مخزن اسید و قلیا | PE، PP، FRP یا متریال سازگار با ماده | نوع ماده، غلظت، دما، وزن مخصوص و جنس تمام قطعات در تماس با محلول | عنوان «مخزن اسید» یا «مخزن قلیا» برای سفارش کافی نیست. مشخصات واقعی محلول باید اعلام شود. |
| مخزن شست‌وشوی ممبران (CIP Tank) | معمولاً PP یا FRP سازگار | حجم مدار CIP، تعداد پرشر وسل‌های مورد شست‌وشو، محلول شوینده، دما و خطوط رفت و برگشت | حجم مخزن از روی ظرفیت تولید روزانه RO تعیین نمی‌شود؛ باید برای پرکردن مدار مورد شست‌وشو و گردش پایدار محلول کافی باشد. |
مخزن آب ورودی نقش ذخیره واسط بین منبع تأمین آب و دستگاه RO را دارد. برای تعیین ظرفیت آن باید دبی آب موردنیاز دستگاه، دبی منبع، ساعات تأمین آب، ساعات کار RO، نوسانات تأمین و ذخیره موردنیاز مجموعه بررسی شوند. اگر منبع آب دائماً قادر به تأمین دبی دستگاه باشد، حجم ذخیره موردنیاز با مجموعه‌ای که فقط در ساعات مشخص آب دریافت می‌کند یکسان نیست. همچنین خروجی مخزن و مسیر مکش پمپ باید توان عبور دبی موردنیاز را داشته باشند؛ خروجی کوچک، مسیر طولانی یا اتصالات متعدد می‌توانند حتی با وجود آب کافی در مخزن، شرایط مکش پمپ را نامناسب کنند.
برای مخزن آب تصفیه‌شده، فقط ظرفیت تولید روزانه RO معیار مناسبی نیست. الگوی مصرف آب مجموعه نیز باید مشخص باشد. اگر دستگاه به‌صورت یکنواخت آب تولید کند اما مصرف در چند ساعت مشخص افزایش پیدا کند، مخزن باید اختلاف بین تولید دستگاه و مصرف لحظه‌ای را جبران کند. در عمل، حجم ذخیره باید براساس بیشترین کسری تجمعی بین مصرف آب و تولید RO و ذخیره ایمنی موردنیاز تعیین شود.
ظرفیت اسمی مخزن الزاماً همان حجمی نیست که در بهره‌برداری قابل استفاده است. محل خروجی، ارتفاع سرریز و تنظیم سطح روشن و خاموش شدن فلوتر یا سوئیچ سطح باعث می‌شوند بخشی از حجم مخزن خارج از محدوده مصرف عادی قرار گیرد. برای محاسبه ذخیره واقعی سیستم بهتر است حجم مفید (Usable Volume) بین سطوح کاری در نظر گرفته شود، نه فقط عدد ظرفیت درج‌شده روی مخزن.
خیر. مخزن بزرگ‌تر ذخیره بیشتری فراهم می‌کند، اما اگر نسبت به مصرف بیش از حد بزرگ باشد، زمان ماند آب افزایش پیدا می‌کند. در آب تصفیه‌شده، به‌خصوص در کاربردهای حساس، گردش ضعیف و باقی‌ماندن طولانی آب در بعضی قسمت‌های مخزن می‌تواند نامطلوب باشد. هدف، انتخاب بزرگ‌ترین مخزن ممکن نیست؛ بلکه باید بین ذخیره کافی و گردش مناسب آب تعادل برقرار شود.
مخزن CIP یا شست‌وشوی ممبران برای آماده‌سازی و گردش محلول شست‌وشو استفاده می‌شود. ظرفیت آن باید براساس حجم پرشر وسل‌ها و لوله‌های بخش مورد شست‌وشو، تعداد ممبران‌هایی که هم‌زمان شسته می‌شوند و حجم لازم برای گردش پایدار محلول انتخاب شود. بنابراین دو دستگاه با ظرفیت تولید مشابه ممکن است به دلیل تفاوت در آرایش ممبران‌ها و مدار CIP به مخازن متفاوتی نیاز داشته باشند. نوع محلول و دمای شست‌وشو نیز باید در انتخاب جنس مخزن لحاظ شوند.
برای انتخاب مخزن مواد شیمیایی حداقل باید نوع ماده، غلظت، دما و وزن مخصوص (Specific Gravity – SG) مشخص باشند. وزن مخصوص اهمیت دارد؛ زیرا دو سیال با حجم برابر الزاماً وزن یکسانی ندارند. بنابراین اینکه یک مخزن «1000 لیتری» است، به‌تنهایی به معنی مناسب‌بودن آن برای 1000 لیتر از هر ماده شیمیایی نیست. سازگاری شیمیایی نیز فقط مربوط به بدنه نیست و شیر، فیتینگ، اورینگ، گسکت، لوله مکش و تمام قطعات در تماس با محلول باید بررسی شوند.
پلی‌اتیلن (PE) یکی از گزینه‌های رایج برای آب خام، آب ورودی و ذخیره عمومی آب تصفیه‌شده است و در بعضی سرویس‌های شیمیایی نیز استفاده می‌شود. پلی‌پروپیلن (PP) در ساخت برخی مخازن مواد شیمیایی و CIP کاربرد دارد و امکان ساخت سفارشی متناسب با تجهیزات فرآیندی را فراهم می‌کند. در کاربردهای شیمیایی نمی‌توان یکی را به‌طور کلی بهتر دانست؛ انتخاب باید براساس نوع ماده، غلظت و دمای واقعی محلول انجام شود.
استنلس استیل 316/316L در بسیاری از شرایط مقاومت خوردگی بالاتری نسبت به 304 دارد، اما استفاده از آن برای تمام مخازن RO ضروری نیست. برای انتخاب باید کیفیت آب، میزان کلراید، دما، مواد شیمیایی، روش شست‌وشو و الزامات فرآیند بررسی شوند. در کاربردهای حساس، فقط گرید ورق اهمیت ندارد؛ کیفیت جوش، پرداخت سطح، قابلیت تخلیه و شست‌وشو و طراحی اتصالات نیز مؤثرند.
انتخاب ظرفیت و جنس مخزن کافی نیست. محل و سایز اتصالات باید متناسب با لوله‌کشی و نحوه بهره‌برداری سیستم تعیین شوند. خروجی آب باید متناسب با دبی مصرف و در مخزن آب ورودی با شرایط مکش پمپ هماهنگ باشد. سرریز (Overflow) آب اضافی را به مسیر مناسب هدایت می‌کند. هواکش (Vent) هنگام پر و خالی‌شدن مخزن امکان جابه‌جایی هوا را فراهم می‌کند و در مخازن اتمسفریک، مسدودشدن آن می‌تواند باعث فشار یا خلأ ناخواسته شود. تخلیه (Drain) نیز بهتر است در محلی قرار گیرد که هنگام سرویس و شست‌وشو بیشترین مقدار سیال قابل تخلیه باشد. ورودی، خروجی، سرریز، هواکش، تخلیه، فلوتر یا سوئیچ سطح و در صورت نیاز محل همزن بهتر است هم‌زمان با سفارش مخزن مشخص شوند.
در مخزن آب ورودی، کاهش سطح می‌تواند برای جلوگیری از ادامه کار سیستم در شرایط کمبود آب استفاده شود. در مخزن آب تصفیه‌شده نیز رسیدن به سطح بالا می‌تواند فرمان توقف تولید را ایجاد کند. اگر فاصله سطح روشن و خاموش شدن دستگاه بسیار کم باشد، RO ممکن است مرتب روشن و خاموش شود. محل فلوتر یا سوئیچ سطح (Level Switch) باید براساس حجم مفید مخزن، دبی تولید و الگوی مصرف آب تعیین شود.
برای مخزنی که در فضای باز نصب می‌شود، شرایط محیطی نیز بخشی از انتخاب است. مقاومت متریال در برابر تابش خورشید، محدوده دمای محیط، کیفیت و تراز بودن پایه، امکان مهار مخزن در صورت نیاز و دسترسی برای سرویس باید طبق مشخصات سازنده بررسی شوند. در مخازن پلیمری، استفاده از مخزنی که برای شرایط نصب موردنظر مناسب نیست می‌تواند عمر تجهیز را کاهش دهد.
اتصال مخزن نباید وزن لوله، شیر و تجهیزات متصل را تحمل کند. وزن لوله‌کشی، لرزش یا ناهم‌راستایی مسیر می‌تواند به اتصال مخزن نیرو وارد کرده و در طول زمان باعث نشتی یا آسیب اتصال و بدنه شود. لوله‌کشی باید ساپورت مناسب و مستقل داشته باشد.
انواع مخزن آب ورودی، مخزن آب تصفیه‌شده RO، مخزن پلی‌اتیلن (PE)، مخزن پلی‌پروپیلن (PP)، مخزن استنلس استیل 304 و 316L، مخزن مواد شیمیایی، مخزن آنتی‌اسکالانت، مخزن محلول ضدکلر (SMBS)، مخزن اسید و قلیا و مخزن شست‌وشوی ممبران (CIP) متناسب با مشخصات پروژهاز برندهای معتبربازار قابل سفارش ازمجموعه دریا صنعت هستند.
برای انتخاب و استعلام دقیق‌تر، کاربرد، ظرفیت، نوع سیال، شرایط کاری، ابعاد محل نصب و مشخصات اتصالات موردنیاز رابه کارشناسان فروش اعلام کنید تا در اسرع وقت پاسخگوی نیاز شما باشند.
