آنتیاسکالانت (Antiscalant) مادهای شیمیایی است که برای جلوگیری از تشکیل رسوب روی غشاهای اسمز معکوس (RO Membrane) تزریق میشود. این ماده با کنترل کریستالیزاسیون نمکهای محلول، از رسوب ترکیباتی مانند کربنات کلسیم، سولفات کلسیم، سولفات باریم، سولفات استرانسیم، سیلیس و اکسیدهای فلزی جلوگیری میکند.
در صورت عدم استفاده از آنتیاسکالانت، رسوبات به مرور سطح ممبران را میپوشانند و باعث کاهش دبی تولید آب، افزایش فشار کاری، افت کیفیت آب تولیدی و در نهایت کاهش عمر ممبران خواهند شد.
تزریق صحیح آنتیاسکالانت مزایای زیادی دارد، از جمله:
جلوگیری از تشکیل رسوب روی ممبران
افزایش عمر غشاهای RO
کاهش دفعات شستشوی شیمیایی (CIP)
کاهش مصرف انرژی
حفظ کیفیت آب خروجی
کاهش هزینه تعویض ممبران
افزایش راندمان سیستم
این مواد از سه مکانیزم اصلی برای جلوگیری از تشکیل رسوب استفاده میکنند.
۱- Threshold Inhibition
از تشکیل اولین هستههای کریستال جلوگیری میکند.
۲- Crystal Modification
در صورت تشکیل کریستال، شکل آن را تغییر داده و مانع چسبیدن آن به سطح ممبران میشود.
۳- Dispersion
ذرات ریز را در آب معلق نگه میدارد تا همراه جریان آب از سیستم خارج شوند.
مهمترین رسوبات عبارتاند از:
کربنات کلسیم (CaCO₃)
سولفات کلسیم (CaSO₄)
سولفات باریم (BaSO₄)
سولفات استرانسیم (SrSO₄)
فلوراید کلسیم
سیلیس (SiO₂)
هیدروکسید آهن
اکسید منگنز
یک سیستم استاندارد تزریق شامل موارد زیر است:
مخزن محلول
دوزینگ پمپ
همزن
شیر تزریق
لوله تزریق
شیر یکطرفه
فیلتر مکش
تابلو کنترل
محل مناسب تزریق معمولاً بعد از فیلتر شنی و کربنی و قبل از فیلتر کارتریجی است تا محلول به خوبی با آب مخلوط شده و از ورود ذرات به ممبران جلوگیری شود.
دوز تزریق به عوامل زیر بستگی دارد:
آنالیز آب خام
سختی کل
TDS
قلیائیت
سیلیس
دمای آب
درصد ریکاوری دستگاه
در اغلب سیستمها مقدار تزریق بین ۲ تا ۶ ppm است، اما مقدار دقیق باید با نرمافزار طراحی مانند WAVE یا ROSA محاسبه شود.
در مدت کوتاهی علائم زیر مشاهده میشود:
افزایش فشار ورودی
کاهش دبی تولید
کاهش کیفیت آب
افزایش اختلاف فشار ممبران
افزایش دفعات CIP
خرابی زودهنگام ممبران
در انتخاب این ماده باید موارد زیر بررسی شوند:
آنالیز کامل آب خام
نوع ممبران
درصد بازیابی
ظرفیت دستگاه
دمای آب
میزان سیلیس
میزان سولفاتها
سازگاری با ممبران
برندهای معتبر آنتیاسکالانت
دور از نور مستقیم خورشید نگهداری شود.
از یخزدگی جلوگیری شود.
قبل از مصرف مخلوط شود.
از اختلاط با مواد شیمیایی دیگر خودداری شود.
از مخزن پلیاتیلنی مناسب استفاده شود.
آیا میتوان به جای آنتیاسکالانت از اسید استفاده کرد؟ خیر. اسید تنها برخی رسوبات را کنترل میکند، اما آنتیاسکالانت طیف وسیعتری از رسوبات را مهار میکند.
آیا تزریق بیش از حد آنتیاسکالانت مشکلی ایجاد میکند؟ بله، مصرف بیش از مقدار توصیهشده میتواند هزینه بهرهبرداری را افزایش دهد و در برخی شرایط عملکرد سیستم را تحت تأثیر قرار دهد.
هر چند وقت یکبار باید آنتیاسکالانت تعویض شود؟ این ماده در حین کار بهصورت پیوسته تزریق میشود و مخزن آن با توجه به میزان مصرف و ظرفیت دستگاه بهصورت دورهای شارژ میشود.
