مخازن تحت فشار FRP به‌عنوان بدنه فیلترهای پیش‌تصفیه و سختی‌گیر در سیستم‌های تصفیه آب استفاده می‌شوند. داخل این مخازن بسته به کاربرد می‌توان از سیلیس، کربن فعال، رزین تبادل یونی یا سایر مدیاهای تصفیه آب استفاده کرد.
بنابراین مخزن FRP با «فیلتر شنی» یا «فیلتر کربنی» یک تجهیز جدا از آنها نیست؛ بلکه یکی از اجزای اصلی ساخت فیلتر است. برای مثال، با قرارگیری سیلیس و تجهیزات داخلی مناسب، مجموعه به‌عنوان فیلتر شنی و با استفاده از کربن فعال به‌عنوان فیلتر کربنی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این صفحه تمرکز بر انتخاب خود مخزن FRP است؛ یعنی سایز، دبی طراحی، مقدار و نوع مدیا، فضای لازم برای بک‌واش، دهانه، فشار و دمای کاری، شیر و تجهیزات داخلی.
| کاربرد مخزن | مدیای مورد استفاده | سایزهای رایج/روش تعیین سایز | اطلاعات مهم برای انتخاب | نکته کاربردی |
| فیلتر شنی | سیلیس با دانه‌بندی متناسب با طراحی | 1054، 1252، 1354، 1465، 1665، 1865، 2162، 2472، 3072، 3672 و سایزهای دیگر بسته به برند | دبی سرویس، قطر مخزن، ارتفاع بستر، مقدار و دانه‌بندی سیلیس، دبی بک‌واش | قطر مخزن باید با دبی عبوری متناسب باشد. در سایزهای بزرگ‌تر بررسی کنید منبع آب یا پمپ دبی کافی برای بک‌واش بستر را تأمین می‌کند. |
| فیلتر کربنی | کربن فعال گرانولی (GAC) | از سایزهای کوچک تا صنعتی؛ سایز دقیق براساس دبی و حجم بستر انتخاب می‌شود | دبی آب، حجم و ارتفاع بستر کربن، زمان تماس و دبی بک‌واش | فیلتر کربنی را صرفاً هم‌اندازه فیلتر شنی انتخاب نکنید؛ حجم بستر و زمان تماس آب با کربن در طراحی مؤثر است. |
| سختی‌گیر رزینی | رزین کاتیونی تبادل یونی | از سایزهای کوچک تا مخازن بزرگ صنعتی؛ انتخاب دقیق براساس حجم رزین و ظرفیت موردنیاز | سختی آب ورودی، دبی، حجم رزین، ظرفیت بین دو احیا، فضای انبساط و دبی بک‌واش | مخزن باید علاوه بر حجم رزین، فضای کافی برای انبساط بستر هنگام بک‌واش داشته باشد. |
| فیلتر چندلایه (Multimedia) | چند لایه مدیا با اندازه و چگالی متفاوت | براساس دبی، سطح مقطع و ارتفاع کل بستر | نوع و ارتفاع هر لایه، دبی سرویس، فضای خالی بالای بستر و دبی بک‌واش | آرایش و ارتفاع لایه‌های مدیا باید قبل از انتخاب مخزن مشخص شود؛ پرکردن براساس حجم خالی مخزن روش طراحی مناسبی نیست. |
| فیلتر آهن و منگنز یا مدیای اختصاصی | مدیای انتخاب‌شده براساس آنالیز آب و فرآیند | سایز عمومی ثابت ندارد | آنالیز آب، آلاینده هدف، نوع مدیا، دبی، زمان تماس و شرایط بک‌واش | ابتدا فرآیند و مدیای مناسب مشخص می‌شود و سپس سایز مخزن تعیین می‌شود. |
کدهایی مانند 1054، 1252، 1354، 1465، 1665، 1865، 2162، 2472، 3072 و 3672 از سایزهای رایج بازار هستند؛ اما همه سایزها الزاماً در تمام برندها با مشخصات یکسان عرضه نمی‌شوند.
مخازن FRP معمولاً با کدهایی مانند 1054، 1252، 1465 یا 2472 شناخته می‌شوند. در این شیوه نام‌گذاری معمولاً دو رقم اول قطر اسمی مخزن به اینچ و دو رقم آخر ارتفاع اسمی مخزن به اینچ را نشان می‌دهند؛ برای مثال 1054 تقریباً به قطر 10 اینچ و ارتفاع 54 اینچ و 2472 به قطر 24 اینچ و ارتفاع 72 اینچ اشاره دارد. این کد برای شناسایی سریع سایز مفید است، اما هنگام جایگزینی یا طراحی، ابعاد واقعی، حجم داخلی، نوع و سایز دهانه و محدوده فشار و دمای مجاز باید از مشخصات همان مدل و برند بررسی شوند.
ظرفیت داخلی مخزن با مقدار مجاز مدیا یکسان نیست. بخشی از فضای بالای بستر باید خالی باقی بماند تا مدیا هنگام بک‌واش امکان انبساط داشته باشد. مقدار مناسب سیلیس، کربن یا رزین به نوع مدیا، قطر مخزن، ارتفاع طراحی‌شده بستر و میزان انبساط آن هنگام بک‌واش بستگی دارد. پرکردن بیش از حد مخزن می‌تواند کیفیت بک‌واش را کاهش دهد و کم‌بودن ارتفاع بستر نیز ممکن است عملکرد مورد انتظار را تأمین نکند. مقدار مدیا باید از روی طراحی بستر تعیین شود، نه صرفاً اینکه چه مقدار ماده داخل مخزن جا می‌شود.
دو مخزن با حجم نزدیک ولی قطر و ارتفاع متفاوت الزاماً عملکرد یکسانی ندارند. با افزایش قطر، سطح مقطع بستر بیشتر می‌شود و در یک دبی ثابت، سرعت عبور آب از بستر تغییر می‌کند. به همین دلیل برای انتخاب مخزن فیلتر شنی، کربنی یا چندلایه، دبی بر واحد سطح بستر اهمیت بیشتری از حجم اسمی مخزن به‌تنهایی دارد. همین قطر در زمان بک‌واش نیز مهم است؛ مخزن با سطح مقطع بزرگ‌تر برای رسیدن به سرعت مناسب انبساط بستر به دبی بیشتری نیاز خواهد داشت.
دبی سرویس (Service Flow) مقدار آبی است که در زمان تصفیه عادی از فیلتر عبور می‌کند. دبی بک‌واش (Backwash Flow) مقدار آبی است که هنگام شست‌وشوی معکوس برای بازشدن بستر و خارج‌کردن ذرات تجمع‌یافته موردنیاز است. این دو مقدار الزاماً برابر نیستند. اگر پمپ یا منبع آب نتواند دبی لازم برای بک‌واش مخزن انتخاب‌شده را تأمین کند، بستر به‌درستی تمیز نخواهد شد.
در زمان بک‌واش، بستر مدیا منبسط می‌شود و به فضای بیشتری نیاز دارد. به فضای خالی بالای بستر Freeboard گفته می‌شود. مقدار این فضا برای تمام مدیاها یکسان نیست؛ سیلیس، کربن و رزین رفتار یکسانی هنگام بک‌واش ندارند و میزان انبساط آنها تحت تأثیر نوع مدیا، اندازه ذرات، دبی و دمای آب قرار می‌گیرد. بنابراین مقدار مدیا باید با فضای انبساط موردنیاز هماهنگ باشد.
بسته به نوع فیلتر و شیر، مجموعه داخلی مخزن می‌تواند شامل رایزر، توزیع‌کننده آب در بخش بالا و جمع‌کننده یا دیفیوزر در بخش پایین باشد. هنگام تعویض مخزن باید قطر و طول رایزر، نوع اتصال و سازگاری تجهیزات داخلی با دهانه مخزن و شیر بررسی شود. شکستگی یا جداشدن این قطعات می‌تواند باعث خروج سیلیس، کربن یا رزین از فیلتر شود، حتی اگر بدنه FRP سالم باشد.
دو مخزن با سایز یکسان الزاماً جایگزین مستقیم یکدیگر نیستند. هنگام خرید باید تعداد دهانه‌ها، محل دهانه، سایز و نوع اتصال بررسی شود؛ زیرا شیر کنترلی، رایزر، دیفیوزر و سایر تجهیزات داخلی باید با ساختار مخزن سازگار باشند. اگر قرار است شیر و تجهیزات قبلی دوباره استفاده شوند، مشخصات دهانه مخزن جدید باید با آنها مطابقت داشته باشد.
مخازن FRP بسته به طراحی و سایز می‌توانند دارای دهانه بالا (Top Opening) یا دهانه‌های بالا و پایین (Top & Bottom Opening) باشند. انتخاب بین آنها به سایز مخزن، نوع شیر، آرایش تجهیزات داخلی، روش توزیع و جمع‌آوری آب و شرایط سرویس بستگی دارد. هنگام جایگزینی مخزن، وجود دهانه پایین را نباید صرفاً یک تفاوت ظاهری در نظر گرفت.
نه همیشه. برای استفاده مجدد از شیر قبلی باید سایز و نوع اتصال دهانه، نوع شیر، قطر و طول رایزر، دبی قابل عبور از شیر، نوع فیلتر و آرایش تجهیزات داخلی بررسی شوند. برای خرید مخزن جایگزین، عکس لیبل مخزن، شیر، دهانه و تجهیزات موجود اطلاعات بسیار مفیدی هستند.
محدوده فشار و دمای مجاز باید از دیتاشیت همان برند و مدل بررسی شود. فشار عادی روی گیج تنها شرایطی نیست که مخزن تجربه می‌کند؛ راه‌اندازی و توقف پمپ، تغییر وضعیت شیرها و نوسانات سیستم می‌توانند فشار را تغییر دهند. همچنین فشار قابل‌تحمل مخزن به معنی مجازبودن همان فشار برای کل فیلتر نیست و شیر، اتصالات و تجهیزات داخلی نیز باید برای شرایط کاری سیستم مناسب باشند.
مخزن تحت فشار الزاماً برای تحمل خلأ (Vacuum) طراحی نشده است. شرایطی که هنگام تخلیه، مکش یا آرایش نامناسب لوله‌کشی باعث ایجاد فشار منفی داخل مخزن می‌شوند باید با محدودیت‌های سازنده تطبیق داده شوند. اگر احتمال ایجاد خلأ در فرآیند وجود دارد، نباید صرفاً براساس تحمل فشار مثبت مخزن درباره ایمنی آن تصمیم گرفت.
افزایش اختلاف فشار ورودی و خروجی فیلتر معمولاً نشان می‌دهد مقاومت عبور آب افزایش یافته است. قبل از اینکه خود مخزن FRP معیوب تلقی شود، تجمع آلودگی در بستر، تأخیر یا دبی ناکافی بک‌واش، وضعیت مدیا، گرفتگی دیفیوزر یا تجهیزات داخلی، مشکل شیر کنترلی و گرفتگی مسیر لوله‌کشی باید بررسی شوند. اگر پس از بک‌واش اختلاف فشار به مقدار طبیعی برنگردد، ابتدا بررسی کنید دبی واقعی بک‌واش برای سایز مخزن و نوع مدیا کافی بوده است یا خیر.
مشاهده مدیا در خط خروجی الزاماً به معنی خرابی بدنه FRP نیست. علت می‌تواند شکستگی یا جداشدن رایزر، آسیب دیفیوزر، انتخاب نامناسب تجهیزات داخلی نسبت به اندازه مدیا، پرکردن بیش از حد مخزن، مونتاژ نامناسب یا شرایط نادرست بک‌واش باشد. بنابراین قبل از تعویض مخزن، تجهیزات داخلی نیز باید بررسی شوند.
مشکلات مربوط به مدیا، شیر یا تجهیزات داخلی را نباید با خرابی مخزن اشتباه گرفت. اما ترک بدنه، تغییر شکل غیرعادی، نشتی از ساختار مخزن، آسیب جدی ناحیه دهانه یا رزوه و آسیب مکانیکی بدنه نیازمند بررسی خود مخزن هستند. مخزن تحت فشار آسیب‌دیده نباید با تعمیرات غیراصولی مجدداً وارد سرویس تحت فشار شود.
انواع مخزن FRP فیلتر شنی، فیلتر کربنی، سختی‌گیر رزینی و فیلترهای مدیایی در سایزها و مشخصات مختلف قابل سفارش از دریا صنعت هستند. مخازن تحت فشار در برندهای مختلف از جمله Canature کنیچر، NOYI نویی) و سایر برندهای متناسب با مشخصات پروژه قابل تأمین هستند.
جهت ثبت سفارش با کارشناسان فروش دریا صنعت در ارتباط باشید
برای پروژه جدید، دبی آب، نوع مدیا، شرایط بک‌واش، فشار و دمای کاری و نوع شیر را اعلام کنید. برای تعویض مخزن موجود، ارسال تصویر لیبل، دهانه و شیر مخزن قبلی به انتخاب مدل سازگار و کاهش تغییرات لوله‌کشی کمک می‌کند.
