فلومتر یا دبی‌سنج (Flowmeter) مقدار جریان عبوری از خط را اندازه‌گیری می‌کند. در دستگاه‌های تصفیه آب صنعتی و RO، فلومتر معمولاً برای پایش آب تولیدی (Permeate)، پساب یا کنسانتره (Concentrate/Reject) و در برخی طراحی‌ها جریان برگشتی (Recycle) استفاده می‌شود.
مقایسه این جریان‌ها با مقادیر معمول دستگاه، یکی از روش‌های ساده و سریع برای تشخیص تغییر عملکرد سیستم است.
| نوع فلومتر | کاربرد و ویژگی مهم | نکته کاربردی |
| روتامتر تابلویی (Panel Rotameter) | روی پنل دستگاه نصب می‌شود و دبی را مستقیم و بدون نیاز به برق نمایش می‌دهد. | برای آب تولیدی، پساب یا سایر جریان‌های RO مناسب است؛ رنج مدرج باید با دبی واقعی خط متناسب باشد. |
| روتامتر خطی (Inline Rotameter) | مستقیماً در مسیر لوله نصب می‌شود و در رنج‌های مختلف دبی عرضه می‌شود. | نوع و سایز اتصال، رنج دبی، فشار کاری و جهت نصب بررسی شود؛ سایز اتصال به‌تنهایی کافی نیست. |
| روتامتر شیردار | علاوه بر نمایش دبی، دارای شیر برای تنظیم جریان در همان مجموعه است. | برای نقاطی که مشاهده و تنظیم جریان در همان محل لازم است؛ جایگزین هر نوع شیر کنترلی فرآیند نیست. |
| فلومتر الکترونیکی | دبی را الکترونیکی اندازه‌گیری می‌کند و بسته به مدل نمایشگر و خروجی سیگنال دارد. | برای ثبت اطلاعات، مانیتورینگ یا اتصال به سیستم کنترل مناسب است. |
| فلومتر مغناطیسی (Magnetic Flowmeter) | برای سیالات رسانا استفاده می‌شود و فاقد شناور متداول روتامتر است. | هدایت سیال، جنس لاینر و الکترود و شرایط نصب در انتخاب اهمیت دارند. |
| فلومتر اولتراسونیک (Ultrasonic Flowmeter) | با امواج فراصوت دبی را اندازه‌گیری می‌کند و در مدل‌های Inline یا Clamp-on عرضه می‌شود. | در مدل Clamp-on، جنس، قطر و وضعیت لوله و شرایط جریان روی اندازه‌گیری مؤثر است. |
در RO، مقدار آب تولیدی به‌تنهایی تصویر کاملی از وضعیت دستگاه ارائه نمی‌دهد. مقایسه دبی آب تولیدی و پساب و در سیستم‌های دارای جریان برگشتی، دبی Recycle، اطلاعات مفیدتری از وضعیت هیدرولیکی دستگاه ارائه می‌کند.
کاهش تدریجی دبی تولید در شرایط کاری مشابه می‌تواند نشانه‌ای برای بررسی فشار، دمای آب، پیش‌تصفیه، ممبران‌ها و مسیر جریان باشد.
دو روتامتر با اتصال یکسان می‌توانند ظرفیت اندازه‌گیری متفاوتی داشته باشند. رنج باید طوری باشد که دبی معمول سیستم به‌وضوح روی مقیاس دیده شود و حداکثر جریان نیز از محدوده مجاز خارج نشود.
واحد مقیاس نیز بررسی شود؛ از جمله L/h، L/min، m³/h یا GPM
ابتدا مشخص شود دبی واقعی سیستم کاهش یافته یا قرائت فلومتر مشکل دارد. اگر شناور آزادانه حرکت می‌کند، کاهش فشار مؤثر، کاهش دمای آب، تغییر خوراک، گرفتگی مسیر یا تغییر عملکرد ممبران‌ها بررسی شوند.
رسوب، ذرات معلق، گیرکردن شناور، وجود هوا و نوسان واقعی جریان می‌توانند قرائت را مختل کنند. اگر مشکل تکرار می‌شود، منبع ذرات یا رسوب در خط نیز بررسی شود.
فقط جنس پوسته ملاک نیست؛ شناور، اورینگ، آب‌بند، اتصالات و سایر قطعات در تماس با سیال نیز باید سازگار باشند. نام ماده، غلظت، دما و فشار کاری پیش از انتخاب مشخص شود.
چرا دبی فلومتر با ظرفیت اسمی دستگاه RO متفاوت است؟
ظرفیت اسمی دستگاه RO معمولاً برای شرایط طراحی مشخصی اعلام می‌شود؛ درحالی‌که عددی که روی فلومتر آب تولیدی مشاهده می‌شود، دبی واقعی دستگاه در همان لحظه است.
دمای آب، فشار کاری، TDS آب ورودی، میزان Recovery، وضعیت پیش‌تصفیه و شرایط ممبران‌ها می‌توانند باعث تغییر دبی تولید شوند. به همین دلیل کمتر بودن دبی لحظه‌ای نسبت به ظرفیت نامی، به‌تنهایی نشانه خرابی دستگاه یا ممبران نیست.
برای ارزیابی دقیق‌تر، دبی فعلی بهتر است با سوابق عملکرد همان دستگاه در شرایط کاری مشابه مقایسه شود. کاهش تدریجی یا غیرعادی دبی در شرایط تقریباً ثابت، اطلاعات بسیار مفیدتری از مقایسه صرف با ظرفیت درج‌شده روی دستگاه ارائه می‌دهد.
انواع روتامتر تابلویی، خطی، شیردار، فلومتر الکترونیکی، مغناطیسی و اولتراسونیک در رنج‌های مختلف و با اتصالات و متریال متناسب با پروژه قابل سفارش ازمجموعه دریا صنعت هستند.
برای انتخاب یا جایگزینی، نوع سیال، دبی معمول و حداکثر، سایز و نوع اتصال، فشار کاری و محل نصب یا تصویر مشخصات فلومتر قبلی اعلام شود.
